عسلویه؛ پایتخت انرژی ایران

عسلویه؛ پایتخت انرژی ایران

 

منطقه حفاظت شده نايبند

منطقه نايبند (شامل خليج نايبند، منطقه حفاظت شده نايبند و جنگلهاي حراي خورهاي عسلويه، بساتين و هاله) در 320 كيلومتري جنوب شرقي بندر بوشهر، بدون ترديد زيباترين منطقه ساحلي در طول سواحي خليج فارس به شمار مي رود. منطقه نايبند زيباترين و جذاب ترين بخش ساحلي خليج فارس مي باشد و در واقع مي توان آن را نگين سبز سواحل خليج فارس نامگذاري نمود. خليج نايبند در ساحل شمالي منطقه نايبند با وسعت 4130 هكتار يكي از ارزشمندترين زيستگاههاي دريايي خليج فارس است.

منطقه حفاظت شده نایبند در حال حاضر در محدوده منطقه ويژه اقتصادي انرژي پارس قرار گرفته است منطقه ويژه اقتصادي انرژي پارس به دليل نزديكي به ميدان گازي پارس جنوبي كه غني ترين ذخائر گازي جهان را در خود جاي داده است از اهميت فوق العاده اي در سالهاي اخير و آينده برخوردار خواهد بود.

 

 

 

وجود آرامش نسبي و شفافيت آب در اين محدوده از آبهاي ساحلي‏، باعث گسترش مجتمع هاي مرجاني و علف هاي دريايي در بستر خليج و آبهاي مجاور آن شده است.

خورهاي متعدد، جنگلهاي حرا، سواحل ماسه اي درخشان در بخشهاي شمالي و شرقي و سواحل صخره اي داراي حاشيه باريك ماسه اي در ساحل جنوبي خليج و بخش غربي منطقه حفاظت شده نايبند، درختان كهنسال انجير معابد در دماغه نايبند، دشت هموار بخش جنوبي اين منطقه، بديع ترين چشم اندازهاي طبيعي سواحل خليج فارس را يكجا گرد آورده و وجود اين چشم اندازه هاي بديع، مناسب ترين محل را براي اجراي برنامه هاي اكوتوريسم ساحلي متكي بر ويژگيهاي طبيعي در اين منطقه فراهم ساخته است.

منطقه حفاظت شده نايبند به انضمام خليج نايبند و اراضي حاشيه اي آن با وسعت 34220 هكتار، هم از نظر تنوع زيستگاهي و تنوع گونه اي و هم از لحاظ چشم اندازهاي ساحلي، بدون ترديد در تمامي سواحل خليج فارس بي همتا است و بي توجهي به ارزشهاي اين منطقه از ديدگاه زيست محيطي، شيلاتي- تفرجگاهي و هر گونه دست اندازي و دخل و تصرف غيرمعقول در محدوده حساس ذكر شده موجب بر هم خوردن تعادل بوم شناختي منطقه و بروز خسارات جبران ناپذير براي نسل حاضر و نسلهاي آينده خواهد شد. چرا كه جنگلهاي حرا در كناره سواحل، خورها، مصب ها و محيط آرام و كم تلاطم آب ماوا گزيده اند، و شرايط زيستگاهي بسيار مطلوبي را براي شمار بسياري از آبزيان دريايي و پرندگان آبزي ساكن و مهاجر بوجود آورده است.

 

 

جنگلهای حرا (مانگروها) 

واژه Mangrove مشتق شده ازلغت grove انگليسي به معناي بيشه در تركيب با واژه Mangle يا Mangue مي باشد،‌ Mangle  كه ريشه اسپانيايي دارد در اين زبان،‌ نامي عمومي براي درختان نواحي استوايي محسوب مي شود و در مستعمرات نواحي گرمسيري اين كشور به درختان مانگرو اطلاق مي گردد، اما Mangué ريشه پرتغالي داشته كه منشاء مشخص نيز براي آن پيدا نشده است ولي در مستعمره هاي اين كشور به درختان مانگرو اطلاق مي گرديده است و در اين نواحي آن  را برگرفته از واژه Mangui  - Mangui مي دانند. بدين ترتيب نامگذاري علمي گياهان مانگرو نخستين بار در مورد يكي ازگونه هاي جنس ريزوفورا (چندل) با نام علمي : Rhizophora mangle كه هم اكنون سمبل گياهان مانگرو است صورت پذيرفت.

بر اساس بررسيهاي انجام شده،‌ مشخص گرديده است كه مانگروها شامل انواع مختلفي از قبيل مانگروهاي ساحلي،‌ مانگروهاي رودخانه اي،‌ مانگروهاي مردابهاي شور و مانگروهاي مردابهاي شيرين مي باشند، همچنين اين رويش ها را جنگلهاي ماندابي، جنگلهاي دريايي و جنگلهاي گرمسيري نيز مي نامند. حدود پراكنش جغرافيايي مانگروها تابع شرايط محيطي است. شمالي ترين دامنه پراكنش آنها معمولا بين عرضهاي 29 تا 30 درجه مي باشد كه البته در خليج فارس و سواحل درياي سرخ حدود پراكنش به عرضهاي 28 درجه شمالي محدود مي شود كه احتمالا ناشي از نوسانات جزيي درجه حرارت مي باشد.

گياهان مانگرو به دليل داشتن ارزشهاي گوناگون از نظر مصارف مختلف براي انسان و ساير موجودات زنده همواره مورد تهاجم بوده و تاكنون سعي چنداني در امر حفاظت و بهره برداري صحيح و حتي گسترش محدوده آنها به طور جدي صورت نگرفته است لذا اعمال مديريتي چند منظوره جهت كسب فوائد چندگانه اين اكوسيستم كمياب در كنار حفاظت و توسعه هر چه بيشتر آنها مي تواند گامهاي جدي در حمايت ذخيره گاههاي جهاني مانگرو محسوب گردد. در اين ارتباط توسعه و ايجاد تاسيسات فازهاي مختلف و عظيم زيربنايي نفت و گاز و پتروشيمي در منطقه ويژه اقتصادي انرژي پارس و تكميل و راه اندازي فازهاي مختلف پالايشگاهي يكي پس از ديگري، سبب شكل گيري حجم بسيار عظيمي از فعاليتهاي صنعتي و خدماتي در منطقه عسلويه شده است كه لزوم حفاظت از جنگلهاي مانگرو موجود در ناحيه مجاور (نايبند) و توسعه آنها را مورد توجه مسئولان و مديران شركت ملي نفت قرار داده است.  

 

در سطح زمين سيستم ريشه اي درختان حرا به صورت پنوماتوفور1 يا ريشه اي نوك مدادي است اين قبيل ريشه ها از ريشه هاي افقي در زير سطح زمين منشاء مي گيرند و اساسا هدف از بوجود آمدن اين نوع سيستم ريشه اي فراهم آوردن شرايط و امكانات لازم براي انجام تهويه و اكسيژن رساني مناسب در مناطق اشباع
مي باشد. طول ريشه هاي نوك مدادي بستگي به زمان مد آب دريا داشته و هر چه زمان مد طولاني تر شود به همان نسبت نيز طول ريشه ها افزايش پيدا مي كند. همچنين در پاره اي شرايط غيرمتعارف، ريشه هاي كوتاه هوايي به صورت مستقيم از ساقه هاي نزديك به زمين بوجود مي آيند اين قبيل ريشه هاي هوايي اغلب از ساقه ها آويزان بوده و هيچگونه تماسي با سطح زمين ندارند.

 

بالا