ویژگی های پروژه های نفت و گاز

ویژگی های پروژه های نفت و گاز

1- دوره عمر یک پروژه نفت و گاز

به طور کلی یک پروژه نفتی یا گازی در دوره عمر فعالیت خود مراحل مختلفی را پشت سر می گذارد که در زیر به آن اشاره می شود.

الف. اعطای پروانه بهره برداری: واگذاری یک منطقه به منظور کشف ذخایر نفت و گاز از طریق اعطای پروانه بهره برداری برای یک منطقه مشخص صورت می گیرد.

در بیشتر موارد دولت میزبان پروانه بهره برداری را اعطا می کند و یا از طریق قرارداد با شرکت نفتی یا گروهی از آن ها برای اکتشاف و توسعه منابع و ذخایر نفت و گاز بدون انتقال مالکیت ذخایر اقدام می کند.

ب. اکتشاف: پس از آن که شرکت حق اکتشاف در یک منطقه را به دست آمده آورد اقدام به بررسی های زمین شناسی و ژئوفیزیک می شود. با استفاده از فراورش داده های بدست آمده و تفسیر آن عملیات حفاری با تجهیزات مختلف با توجه به شرایط و ویژگی های آن منطقه انجام میشود.

ج. ارزیابی: در صورتی که هیدروکربن کشف شد, چاه های دیگری نیز حفر می شود که بر اساس آن میزان نفت قابل بازیافت, مکانیسم تولید و نوع ساختار آن را مشخص می کند. در این مرحله لازم است مشخص شود که نفت تجاری وجود دارد و درامد حاصل از اجرای پروژه می تواند هزینه های طرح را پوشش داده و سودآور باشد.

سپس, برنامه ریزی توسعه و مطالعات امکان سنجی انجام می گیرد و برای تخمین هزینه توسعه از برنامه مقدماتی توسعه بهره می گیرند.

د. توسعه: اگر نتیجه چاه های ارزیابی مطلوب بود و تصمیم برای توسعه نیز گرفته شد, در مرحله بعدی برنامه ریزی توسعه آغاز می شود. در این مرحله چاه های توسعه ای حفر می شوند و زیرساخت های و تجهیزات مورد نیاز ساخته می شود.

ه. استخراج و تولید: پس از آن که چاه های توسعه ای تکمیل شدند و تجهیزات نیز نصب گردیدند, تولید آغاز می شود. لازم است به صورت متناوب عملیات تعمیر چاه انجام شود تا بهره وری چاه حفظ شود. در زمان های مختلف و بر اساس ویژگی های فنی عملیات بازیافت ثانویه و ثالثیه نیز انجام می شود تا امکان حداکثر بازیافت از ذخایر هیدروکربن فراهم شود.

و. ترک و واگذاری : در پایان عمر یک میدان که میزان درآمد حاصل از تولید قادر به پوشش هزینه نیست, تصمیم به ترک و واگذاری میدان یا منطقه فعالیت گرفته می شود.

2-ساختار هزینه ای پروژه های اکتشاف و توسعه نفت و گاز

فعالیت های بالا دستی صنعت نفت و گاز عموما بسیار هزینه بر است, لذا یکی از روش های مهم افزایش بازدهی اقتصادی این پروژه ها, صرفه جویی منطقی در هزینه سرمایه ای است. ساختار اجرایی و عملیاتی این نوع پروژه ها به گونه ای است که پس از انعقاد قرارداد, طی یک دوره (معمولا 3 تا 6 سال) به شرط تکمیل عملیات اکتشافی فعالیت توسعه ای صورت می گیرد و پس از آن در یک دوره بلند مدت 20-30 ساله استخراج و بهره برداری از میدان انجام می شود. طی دوره ساخت و توسعه هزینه سرمایه ای سنگینی به پروژه تحمیل می شود و در دوره بهره برداری که منجر به ایجاد درآمد می شود هزینه های عملیاتی نیز خواهیم داشت.

هزینه سرمایه ای نقش مهمی در اقتصاد پروژه ایفا می نماید و عموما این هزینه ها آن قدر سنگین هستند که تامین کنندگان مالی با احتیاط بیشتر و ارزیابی ریسک های مربوط به آن و دریافت ضمانت اقدام به تامین مالی می نمایند.

تفاوت های ساختاری در اقتصاد و به خصوص هزینه های سرمایه ای و عملیاتی پروژه های بالادستی در خشکی, دریا و همچنین آب های عمیق, ضرورت به کارگیری روشهای منعطف و حتی متفاوت قراردادی را آشکار می سازد. هر یک از فازهای اکتشاف, توسعه و بهره برداری در پروژه های عظیم بالادستی نفت و گاز از ساختار اقتصادی و هزینه ای خاص برخوردار بوده و از بخش های مختلفی تشکیل می شوند که سهم این بخش ها نیز در حوزه های خشکی و دریایی متفاوت است.

3- ریسک های زمین شناسی و فنی

پروژه های نفت و گاز در معرض ریسک قراردارند. ریسک های زمین شناسی در مرحله اکتشاف و ریسک های فنی و مالی نیز در مراحل توسعه و تولید جز ذاتی و تفکیک ناپذیر پروژه های نفت و گاز هستند. بر اساس مباحث تئوریک سرمایه گذاران می توانند ریسک خود را از طریق تنوع بخشی سبد پروژه ها کاهش دهند ولی هنوز هم ریسک یک پروژه پدیده ای است که شرایط سرمایه گذاران و پیشنهادهای ارائه شده از سوی دولت را تحت تاثیر قرار می دهد. بنابراین در صورتی که ریسک پروژه بالا باشد لازم است شرایط قرارداد مطلوب تر باشد. بنابرین چالش اصلی در رژیم مالی ایجاد توازن میان ریسک و پاداش است.

الف: تلاطم شدید قیمت ها

تلاطم و نوسانات قیمت نفت و گاز قابل توجه است و ریسک دیگری را به پروژه تحمیل میکند. این نوع ریسک سیستماتیک و به راحتی از طریق تنوع در سبد پروژه ها قابل مدیریت نیست. این ریسک برای دولت ها نیز وجود دارد و بایستی وابستگی آن ها به درامد نفت و گاز از طریق متنوع کردن اقتصاد ایجاد شود تا تحت تاثیر نوسانات درآمدی نفت و گاز قرار نگیرد. در یک رژیم مالی لازم است نحوه تقسیم این ریسک کاهش قیمت و منافع افزایش قیمت میان سرمایه گذار و دولت مشخص شود.

ب: ریسک  سیاسی کشورهای میزبان

در برخی از کشورها به دلیل شرایط خاص سیاسی و اجتماعی و نوع حکومت و همچنین سابقه تاریخی تحولات سیاسی به سرعت رخ میدهد بنابراین, احتمال تغییر در قوانین و مقررات آن کشور افزایش می یابد و لذا تصمیم سرمایه گذار تحت تاثیر این نوع ریسک نیز قرار می گیرد. در کشورهایی که وابستگی به درامدهای نفت و گاز بالاست احتمال تغییر در رژیم های مالی نیز وجود دارد.

بالا