قراردادهای بالادستی نفت و گاز ایران

قراردادهای بالادستی نفت و گاز ایران

قراردادهای بیع متقابل ایران

قراردادهای خدمت یا بیع متقابل یکی از شیوه های تجارت متقابل و نوعی از قراردادهای بلندمدت پایاپای است که به موجب آن یک طرف قرارداد یا پیمانکار می پذیرد که کلیه هزینه های انجام شده و همچنین سود خود را تنها از محل فروش نفت و گاز تولید شده که حاصل از یک پروژه سرمایه گذاری را دریافت کند. بنابراین قرارداد بیع متقابل شامل دو قرارداد است که قرارداد اول, مربوط به فروش تجهیزات, استفاده از نیروی انسانی و نظایر آن برای تحقق اهداف مندرج در قرارداد و قرارداد دوم مربوط به چگونگی بازپرداخت هزینه ها شامل خرید تجهیزات, هزینه مربوط به نیروی انسانی, سود و نظایر آن است. در قرارداد دوم دولت متعهد می شود که هزینه ها, حق الزحمه و سود پیمانکار را پس از تولید و فروش آن پرداخت نماید. 

در سال 1372 برای اولین بار پس از انقلاب قراردادهای بیع متقابل معرفی شد. با توجه به تجربیات عملی کسب شده و شناخت بهتر نسبت به کمبود ها و کاستی های قراردادهای بیع متقابل, زمینه برای بازنگری و طراحی نسل های دوم و سوم فراهم گردید و پس از سپری شدن بیش از بیست سال بازهم شاهد تغییرات جدید در این نوع از قرارداد هستیم به طوری که نسل چهارم آن با مدل قراردادی جدید با نام قرارداد نفت ایران (IPC) معرفی شد. 

برخی از شرایط و مواد قراردادی که طی نسل های مختلف تغییر در آن ها رخ داد به شرح ذیل است:

الف: شرح کار(حقوق تعریف شده برای طرفین قرارداد)

ب: مسئولیت پیمانکار در مرحله تولید

ج: ساختار هزینه ای

د: سقف پرداخت

ه: بازپرداخت هزینه ها و حق الزحمه پیمانکار

و: مدت زمان قرارداد

ز: انتقال تکنولوژی 

قرارداد نفتی ایران (IPC)

نسل چهارم قراردادهای بالا دستی صنعت نفت و گاز کشور که بر پایه قراردادهای خدمت استوار است با نام "قرارداد نفتی ایران" یا (IPC) در بهمن 1392 معرفی شد. در این ارتباط با دستور وزیر نفت کارگروهی تشکیل شد تا با بهره گیری از تجربیات مربوط به نسل های سه گانه قراردادهای بیع متقابل و با توجه به برخی از چالش ها و مشکلاتی که نسبت به آن ها وجود داشت, مدل قراردادی جدیدی معرفی شود.

در طراحی قرارداد نفتی ایران یا IPC تلاش شده که قوانین بالا دستی از جمله مالکیت ذخایر در نظر گرفته شود.ضمن آنکه مدیریت, انتقال و نظارت بر عملیات نیز در این مدل قراردادی مورد توجه قرار گرفته است. 

به منظور افزایش کارایی و انتقال دانش فنی به کشور در قرارداد نفتی ایران سازوکاری پیش بینی شده است که سطح اثربخشی حضور پیمانکاران بین المللی را افزایش دهد. در حقیقت در تمامی مراحل اکشاف, توسعه و تولید از روش همکاری مشترک بهره گرفته می شود که این همکاری از طریق تاسیس یک شرکت مشترک خواهد بود تا پس از اتمام دوره همکاری با انتقال دانش فنی, امکان استفاده از تجربیات کارشناسان و مذیران برای اجرای پروژه ها فراهم آید. در مدل مفهومی ارائه شده, عملیات بالادستی به چهار مرحله یعنی اکتشاف, توسعه, تولید و ازدیاد برداشت تقسیم می شود.

در قرارداد نفتی IPC مانند گذشته شرکت بین المللی نفتی یا پیمانکار می بایست ریسک و کلیه هزینه های مربوط به مرحله اکتشاف را تقبل نماید. بنابراین در صورت اکتشاف یک میدان تجاری, این شرکت حق خواهد داشت تا توسعه میدان را نیز بر عهده گیرد و در صورت عدم اکتشاف یا تجاری نبودن میدان نمیتواند درخواست بازپرداخت هزینه ها را نماید و می بایست منطقه عملیاتی را ترک کند. 

در مرحله توسعه شرکت ملی نفت ایران از طریق ایجاد یک شرکت مشترک توسعه با شرکت بین المللی نفتی عملیات و فعالیت های این مرحله را به این شرکت واگذار میکند.پیمانکار هزینه ها و ریسک را تقبل می کند و رهبری انجام عملیات را نیز بر عهده دارد و شرکت ملی نفت ایران از طریق ایجاد یک فرایند مشارکتی اقدام به ارائه خدمات فنی خواهد کرد.

در مرحله تولید و بهره برداری از میدان نیز تاسیس یک شرکت مشترک تولیدی پیش بینی شده است که زمینه را برای کسب تجربیات و استفاده موثرتر از توان فنی و مالی شرکت بین المللی نفتی فراهم میکند. 

در مرحله ازدیاد برداشت نیز بر اساس یک سرمایه گذاری مشترک و از طریق شرکت مشترکی که در مرحله توسعه میدان تاسیس شده بود, امکان اجرای طرح های افزایش برداشت از میادین نفت و گاز وجود دارد.

بالا